FAQ
De 10 meest gestelde vragen

Een op de vijf Nederlanders boven de twintig jaar lijdt aan een reumatische aandoening. Een op de tien heeft daarbij chronische klachten. Er zijn maar liefst 2,3 miljoen mensen in Nederland die lijden aan een vorm van reuma. Daarmee is reuma een echte volksziekte waar uitgebreid aandacht aan besteed moet worden. 

1. Wat is het verschil tussen reuma & artrose?
2. Ik heb gewrichtsklachten. Heb ik reumatoïde artritis?
3. Hoe wordt reumatoïde artritis vastgesteld?
4. Wat kan ik zelf doen bij gewrichtsklachten?
5. Welke pijnstiller kan ik nemen?
6. Is reuma erfelijk?
7. Is warmte (bijvoorbeeld de sauna) goed?
8. Wat is de invloed van zwangerschap op reuma?
9. Operatie: doen of niet?
10. Injecties in de gewrichten: ja of nee?

Heeft u een vraag over de stichting of een specifieke vraag over artrose of reuma waarvan u het antwoord niet op deze site kunt vinden?
Via onze e-mail service kunt u hem stellen. Wij doen er alles aan om uw vraag binnen een week te beantwoorden.

N.B. Iedere ziekte en iedere patiënt is uniek. Deze service is slechts bedoeld als bron van informatie. U wordt dringend verzocht om de beslissing over de behandelingen, wijziging van voeding of leefwijze zoals geadviseerd in de antwoordservice in samenspraak met een gekwalificeerde arts te nemen. Een arts die in ogenschouw neemt dat u, als patiënt, recht heeft op onafhankelijke informatie.


1. Wat is het verschil tussen reuma en artrose?

Reuma is de verzamelnaam van meer dan 100 soorten gewrichtsziektes, waarvan reumatoïde artritis en artrose de twee meest voorkomende vormen zijn. Een reumatoloog gebruikt de term reuma meestal uitsluitend voor de eerste vorm. Bij reumatoïde artritis wordt de pijn veroorzaakt door ontstekingen aan de gewrichten, terwijl bij artrose slijtage van de gewrichten de oorzaak is. Reumatoïde artritis wordt daarom wel 'ontstekingsreuma' of 'echte reuma' genoemd, terwijl artrose vaak wordt aangeduid met 'slijtagereuma'. Voor meer informatie zie onze informatieboekjes over Reumatoïde Artritis (RA) en Artrose.

2. Ik heb gewrichtsklachten. Heb ik reumatoïde artritis?

Bij reumatoïde artritis (RA) zijn de gewrichten rood, warm en sterk gezwollen en ze veroorzaken hevige pijn. Bewegen is extreem pijnlijk en soms zelf niet mogelijk. Meestal begint reuma met ontstekingen aan de vingergewrichten en polsen, maar het kan ook bij andere gewrichten beginnen. De ontstekingen duren weken tot maanden. De hevigheid van de ontsteking varieert. 's Ochtends zijn de gewrichten vaak langer dan een uur stijf.
Veel mensen hebben pijnklachten in de gewrichten. Meestal gaat dit vanzelf over en bij onderzoek is een oorzaak vaak niet te vinden. Wat kan helpen bij algemene gewrichtsklachten is: warm houden en een tijdlang dagelijks oefeningen doen in warm water, zodat de gewrichten soepel worden en de bloeddoorstroming verbetert. Bij een acute ontsteking is het niet aan te raden warmte toe te passen aangezien dit de ontsteking kan verergeren. Als de klachten blijven praat er dan met uw huisarts over.

3. Hoe wordt reumatoïde artritis vastgesteld?

Reumatoïde artritis wordt vastgesteld met drie soorten onderzoek:

1. Lichamelijk onderzoek, door een arts die ervaring heeft met reuma. De uitwendige verschijnselen van RA zijn rode, warme, gezwollen, zeer pijnlijke en moeilijk te bewegen gewrichten. Meestal betreft het de vingergewrichten en polsen, maar het kan ook bij andere gewrichten beginnen.
2. Röntgenonderzoek, waarbij gekeken wordt of er afwijkingen zijn te zien op de röntgenfoto's: zogenaamde reuma-erosie plekken. Deze treden meestal na enkele maanden op en zijn zeer kenmerkend voor RA. Het röntgenonderzoek geeft vaak duidelijk uitsluitsel of er sprak is van reuma.
3. Bloedonderzoek, waarbij afwijkingen in het bloed worden opgespoord: de zogenaamde reumasporen. Maar lang niet altijd worden er afwijkingen vastgesteld, terwijl de diagnose toch reuma luidt. Het is dan ook eerder zo dat als er wél iets in het bloed wordt gevonden, dit een extra bevestiging is van het feit dat er sprake is van "echte" reuma.

4. Wat kan ik zelf doen bij gewrichtsklachten?
  • In beweging blijven en dagelijks oefenen is belangrijk om de gewrichten soepel te houden en de spieren rondom de gewrichten te versterken. Vooral onbelaste sporten zoals zwemmen en fietsen zijn goed voor de gewrichten.
  • Gezond eten: een uitgebalanceerd dieet met veel verse groenten en fruit, voldoende granen en vette vis is belangrijk voor de algehele conditie, maar geeft ook verminderde kans op het achteruitgaan van het kraakbeen en pijn in de gewrichten.
  • Voedingsupplementen met glucosamine en chondroïtine kunnen pijnstillend werken en het artroseproces vertragen. Deze middelen kunt u zelf kopen bij drogist of apotheek.
  • Fysiotherapie kan de klachten verlichten.
  • Met therapieën waarbij gewrichten worden "losgemaakt" zoals manuele therapie, chiropractie en osteopathie kunnen spieren en gewrichtskapsel vaak soepeler worden gemaakt. Door minder spierspanning en meer ruimte in het gewrichtskapsel geeft de artrose dan vaak minder klachten.
  • De natuurgeneeskunde biedt diverse behandelingen die verbetering geven bij gewrichtsklachten, zoals: neuraaltherapie, fytotherapie (kruidengeneeskunde), reinigingsdiëten, en massage.
  • Ook Oosters geneeswijzen zoals traditionele Chinese geneeskunde (TCM), waaronder acupunctuur, ayurveda (=Indiase) geneeskunde kunnen verlichting brengen bij reumatische aandoeningen.
  • Voor wie te zwaar is, kan gewichtsvermindering al verbetering geven.
  • Voor meer informatie over bovenstaande onderwerpen, zie onze uitgaven onder nieuwsbrieven.
5. Welke pijnstiller kan ik nemen?

Als u een pijnstiller wilt nemen kunt u het beste paracetamol (500 mg) gebruiken: 1 tot 2 tabletten per keer tot maximaal 6 tabletten per dag. Deze stof werkt meestal goed bij (lichte) pijnklachten, terwijl het bij de meeste mensen praktisch geen bijwerkingen geeft. Als dit niet voldoende werkt, kunt u uw huisarts vragen om een ontstekingsremmende pijnstiller. Deze middelen brengen irritatie of ontsteking in een gewricht tot rust en ze gaan de pijn tegen. Echter, ze vertonen ook vaak bijwerkingen, zoals maag- en darmklachten en hartklachten. Om die reden is Vioxx in 2004 zelf uit de handel genomen. Homeopathische middelen of voedingssupplementen kunnen een goed alternatief zijn.

6. Is reuma erfelijk?

De oorzaak van reuma is nog steeds niet bekend, maar voor veel vormen van reuma wordt aangenomen dat erfelijkheid een rol kan spelen. Op dit moment is nog niet duidelijk hoe dat precies werkt.

7. Is warmte (bijvoorbeeld de sauna) goed?

De ervaring leert dat mensen met reuma weinig of geen klachten hebben bij verblijf in een warm land. Gelukkig kun je warmte ook dichter bij huis zoeken: in de sauna bijvoorbeeld of onder de zonnebank. Vooral een infrarood sauna heeft een weldadig effect bij reumatische klachten. Dit geldt zeker voor artrose, waarbij sprake is van pijn en bewegingsbeperkingen in de gewrichten en waarbij we gespannen en pijnlijke spieren zien. Deze klachten verergeren door koude, vocht en wind. Warmte brengt verlichting en ontspanning in gewrichten en spieren. Maar let op: bij acute of ernstige ontsteking zoals bij reumatoïde artritis of jicht verergert warmte de ontsteking juist. Echter, als de artritis tot rust is gekomen, is warmte wél weer goed voor de gewrichten, de spieren en het totale lichaam. Ook warme pakkingen, warme baden, warme zalfsmeersels, warme kleding en zelfs warme wollen dekens kunnen helpen de klachten te verminderen of draaglijker te maken.

8. Wat is de invloed van zwangerschap op reuma?

Het tijdelijke extra gewicht van een baby tijdens de zwangerschap is - gelukkig - een te verwaarlozen factor bij artroseklachten. Reumatische klachten verminderen zelfs vaak in deze periode. Vrouwelijke reumapatiënten zeggen daarom vaak "was ik maar altijd zwanger!". Helaas zien we dat na een zwangerschap de klachten weer terugkomen, en soms verergeren. Hiervoor is (nog) geen lichamelijke of psychische verklaring. In elk geval is het raadzaam om tijdens de zwangerschap geen of zo min mogelijk medicatie te gebruiken. Als u wel wat gebruikt, doe dat dan altijd in overleg met uw arts.

9. Operatie: doen of niet?

Algemeen kun je stellen dat je een operatie zo lang mogelijk moet uitstellen. Beter kunt u eerst op zoek gaan naar andere mogelijkheden om de klachten te verlichten. Een operatie is dan misschien niet meer (zo hard) nodig. We zien namelijk dat patiënten incidenteel veel problemen hebben na een operatie. Aan de andere kant, er zijn ook genoeg mensen die op jonge leeftijd al een kunstgewricht kregen en die er heel tevreden mee zijn. Het blijft dus een moeilijk en persoonlijk dilemma. Het is in elk geval belangrijk u te realiseren dat een operatie een definitieve ingreep is en dus niet meer teruggedraaid kan worden. Als andere methodes onvoldoende baten, dring pas dan aan op een operatie en bespreek de voors en tegens uitgebreid met een orthopeed.

10. Injecties in de gewrichten: ja of nee?

Sommige orthopeden en reumatologen gebruiken injecties bij gewrichtsklachten. Het gaat daarbij om twee soorten medicamenten, de corticosteroiden en de zogenaamde proteoglycanen.
  • De corticosteroiden (bijvoorbeeld prednison) werken sterk ontstekingsremmend en pijnstillend. Ze mogen echter maar een beperkt aantal keren worden gegeven omdat door frequent gebruik de artrose toeneemt.
  • De proteoglycanen mogen wel frequent worden gebruikt, de enige reden om het niet te gebruiken is als iemand er overgevoelig voor is. Kraakbeen is opgebouwd uit bindweefselstrengen (collageen) met daartussen diverse bouwstoffen waaronder de proteoglycanen. Er zijn drie stoffen die tot de proteoglycanen behoren: hyaluronzuur, chondroïtine en glucosamine (de laatste twee zijn ook als voedingsupplement beschikbaar). Er zijn veel studies gedaan naar het effect van inspuiting van al deze middelen in de gewrichten, waaruit naar voren komt dat ze effectief werkzaam zijn bij artrose.